رطوبت دهنى نبود . ازين جهت متطرّق نيست . امّا آنك ضعيف تركيب است و سهل الانحلال از جنس املاح است ، از بهر آنك نوشادر را مائيّت بيش است از ارضيّت ، زيرا به كلّى متصاعد مىشود . [ b 5 ] پس نوشادر اين است كى د خان گرم لطيف منعقد شده است به يبس . و كباريت آن است كى مائيّت او به ارضيّت متخمّر شده است و ارضيّت آن متخمّر به مائيّت شده ، تخمّرى سخت ، تا وقتى كه به دهنيّت مبدّل گردد و منعقد شود به برودت . امّا زاجات مركّب‌اند از ملحيّت و كبريتيّت و حجريّت ، و در آن بعضى از قوّت ذايبات هست ، همچون قلقند و قلقنطار . و اين احكام همه ظنون است و مؤكّد به حجّتى اقناعى و بيانى برهانى مسكت نه ! و فكر هيچ كس به كنه معرفت آن نرسيده . و مؤكّد اين دعوى و مصدّق اين معنى آنك لبن عذرا كه اهل صناعت اكسير آن را به كار مىدارند بدين طريق حاصل مىكنند كه مرداسنگ مسحوق به خلّ خمر نيكو طبخ مىكنند چندانك آب او مىرود ، و به آبى صافى حلّ مىكنند و ملح شخار در آب فرغاريده طبخ مىكنند تا دو سه جوش برمىآورد و هر دو آبها را صافى كرده در انائى با يكديگر ممتزج مىكنند دفعة واحده . پس اگر مرتك بر سر قلى مىريزند آبى زرد مىآيد ، و اگر قلى بر مرتك مىريزند آبى سياه مىآيد ، و اگر هر دو به سويّت معا معا يك‌سان فرو مىريزند چون شير سپيد مىآيد .